Żaden pracownik nie może zostać dopuszczony do pracy bez szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. To jeden z pierwszych obowiązków, które pracodawca musi spełnić przy zatrudnieniu nowej osoby – jeszcze przed jej pierwszym dniem przy stanowisku. W artykule wyjaśniamy, z czego składa się szkolenie wstępne, kto może je prowadzić, ile trwa i jak je prawidłowo udokumentować.

Podstawa prawna

Zgodnie z art. 237³ § 1 Kodeksu pracy nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy (art. 237³ § 2 pkt 1).

Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Szkolenie odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy (art. 237³ § 3 Kodeksu pracy).

Z czego składa się szkolenie wstępne

Szkolenie wstępne obejmuje dwa etapy:

1. instruktaż ogólny – dla wszystkich nowo zatrudnionych,
2. instruktaż stanowiskowy – dla pracowników na stanowiskach robotniczych oraz innych stanowiskach, na których występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne.

Oba etapy muszą się odbyć przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

Instruktaż ogólny

Instruktaż ogólny przechodzą przed dopuszczeniem do pracy nowo zatrudnieni pracownicy, a także uczniowie odbywający praktyczną naukę zawodu i studenci odbywający praktyki. Jego celem jest zapoznanie z podstawowymi przepisami BHP zawartymi w Kodeksie pracy, układach zbiorowych i regulaminach pracy, z przepisami i zasadami BHP obowiązującymi w danym zakładzie oraz z zasadami udzielania pierwszej pomocy.

Instruktaż ogólny może prowadzić:

• pracownik służby BHP,
• osoba wykonująca u pracodawcy zadania służby BHP (np. zewnętrzny specjalista),
• pracodawca, który sam wykonuje zadania służby BHP,
• pracownik wyznaczony przez pracodawcę, który posiada aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP.

Ramowy program instruktażu ogólnego przewiduje co najmniej 3 godziny lekcyjne (godzina lekcyjna to 45 minut). Program warto spisać – służy temu program instruktażu ogólnego.

Instruktaż stanowiskowy

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do pracy na określonym stanowisku dla:

• pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
• pracownika przenoszonego na takie stanowisko,
• ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu i studenta odbywającego praktykę.

Pracownik pracujący na kilku stanowiskach powinien odbyć instruktaż na każdym z nich. Instruktaż przeprowadza się także po zmianie warunków techniczno-organizacyjnych na stanowisku, np. po wprowadzeniu nowej maszyny.

Kto prowadzi instruktaż stanowiskowy

Instruktaż stanowiskowy prowadzi osoba wyznaczona przez pracodawcę – zwykle kierownik, mistrz lub brygadzista – która posiada kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz została przeszkolona w zakresie metod prowadzenia instruktażu. Może go prowadzić także sam pracodawca, jeżeli spełnia te wymagania.

Ile trwa instruktaż stanowiskowy

Czas instruktażu zależy od przygotowania zawodowego pracownika, jego dotychczasowego stażu oraz rodzaju pracy i zagrożeń na stanowisku. Ramowe programy z rozporządzenia przewidują co najmniej 8 godzin lekcyjnych dla stanowisk robotniczych i innych stanowisk z narażeniem na czynniki szkodliwe, a dla pracowników administracyjno-biurowych objętych instruktażem – co najmniej 2 godziny lekcyjne.

Sprawdzian

Instruktaż stanowiskowy kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności z zakresu wykonywania pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP. Pozytywny wynik sprawdzianu jest podstawą dopuszczenia do pracy. Wynik warto udokumentować na piśmie – pomoże w tym sprawdzian po instruktażu stanowiskowym.

Program instruktażu powinien być dostosowany do konkretnego stanowiska – możesz skorzystać z programu instruktażu stanowiskowego i uzupełnić go o instrukcję BHP dla danego stanowiska.

Karta szkolenia wstępnego

Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego pracownik potwierdza na piśmie w karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP. Wzór karty określa załącznik do rozporządzenia. Kartę przechowuje się w aktach osobowych pracownika (w części B).

Karta zawiera m.in.:

• dane pracownika, komórkę organizacyjną i nazwę stanowiska,
• datę przeprowadzenia instruktażu ogólnego, podpis prowadzącego i podpis pracownika,
• datę, zakres i czas trwania instruktażu stanowiskowego, podpis prowadzącego i pracownika,
• wynik sprawdzianu i decyzję o dopuszczeniu do pracy.

Gotowy wzór: karta szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP.

Kiedy szkolenie wstępne nie jest wymagane

Instruktaż ogólny i stanowiskowy nie jest wymagany, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem kolejnej umowy o pracę (art. 237³ § 2¹ Kodeksu pracy). Przy zmianie pracodawcy, zmianie stanowiska lub przerwie w zatrudnieniu szkolenie trzeba przeprowadzić ponownie.

Szkolenia okresowe – terminy

Szkolenie wstępne to dopiero początek. Zgodnie z rozporządzeniem pierwsze szkolenie okresowe przeprowadza się:

• dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami – w okresie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tym stanowisku,
• dla pozostałych grup – w okresie do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku.

Kolejne szkolenia okresowe odbywają się:

• na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż raz na 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych – nie rzadziej niż raz w roku,
• w przypadku pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż raz na 6 lat,
• w przypadku pozostałych grup (m.in. kierownicy, pracownicy inżynieryjno-techniczni, służba BHP) – nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Od 2019 r. szkolenie okresowe nie jest wymagane dla pracowników administracyjno-biurowych u pracodawcy, którego przeważająca działalność należy do grupy działalności o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia, chyba że z oceny ryzyka zawodowego wynika, że jest ono konieczne (art. 237³ § 2² Kodeksu pracy).

Gotowe programy szkoleń okresowych znajdziesz w kategorii Szkolenia BHP – dokumentacja, np. program dla pracowników administracyjno-biurowych i program dla stanowisk robotniczych.

Szkolenie wstępne krok po kroku

1. Przed pierwszym dniem pracy wydaj skierowanie na wstępne badania lekarskie i odbierz orzeczenie o braku przeciwwskazań.
2. Przeprowadź instruktaż ogólny w pierwszym dniu, przed dopuszczeniem do pracy.
3. Przeprowadź instruktaż stanowiskowy na stanowisku, z omówieniem instrukcji BHP i oceny ryzyka.
4. Przeprowadź sprawdzian i zdecyduj o dopuszczeniu do pracy.
5. Wypełnij kartę szkolenia wstępnego i odłóż ją do akt osobowych.
6. Zapoznaj pracownika z oceną ryzyka zawodowego i zbierz pisemne potwierdzenie.
7. Wpisz szkolenie do rejestru szkoleń BHP i zaplanuj pierwsze szkolenie okresowe.

Jeżeli zatrudniasz cudzoziemców, szkolenie musi być dla nich zrozumiałe – pomocne będą materiały dwujęzyczne, np. szkolenie BHP dla cudzoziemców (PL/UA).

Najczęstsze błędy

• dopuszczenie do pracy „na próbę” przed szkoleniem,
• jeden podpis na karcie zamiast potwierdzenia obu etapów,
• instruktaż stanowiskowy prowadzony przez osobę bez przygotowania lub bez sprawdzianu,
• brak ponownego instruktażu po przeniesieniu na inne stanowisko,
• przeoczony termin pierwszego szkolenia okresowego.

Komplet dokumentów potrzebnych do organizacji szkoleń zawiera pakiet Szkolenia BHP – dokumentacja. Wszystkie pliki Word otrzymasz od razu po zapłacie.

Potrzebujesz dokumentów dopasowanych do Twojej firmy? Możesz od razu kupić gotowy wzór w formacie Word albo zlecić nam przygotowanie dokumentacji dla Twojej firmy – napisz do nas lub wyślij wiadomość na adres wzorybhp@gmail.com.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może przeprowadzić instruktaż ogólny?

Pracownik służby BHP, osoba wykonująca zadania tej służby, pracodawca wykonujący je samodzielnie albo wyznaczony pracownik z aktualnym zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia BHP.

Czy pracownik biurowy musi przejść instruktaż stanowiskowy?

Rozporządzenie wymaga instruktażu stanowiskowego dla stanowisk robotniczych i innych, na których występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne. O tym, czy taki czynnik występuje na stanowisku biurowym, rozstrzyga ocena ryzyka zawodowego – w razie wątpliwości bezpieczniej instruktaż przeprowadzić.

Czy można przeprowadzić szkolenie wstępne online?

Instruktaż stanowiskowy wymaga omówienia warunków na konkretnym stanowisku, pokazu, ćwiczeń i sprawdzianu, dlatego przeprowadza się go na miejscu. Instruktaż ogólny najbezpieczniej przeprowadzić stacjonarnie – forma samokształcenia kierowanego (np. e-learning) jest typowa dla szkoleń okresowych.

Gdzie przechowywać kartę szkolenia wstępnego?

W aktach osobowych pracownika, w części B.

Czy przy kolejnej umowie z tym samym pracownikiem trzeba powtarzać szkolenie?

Nie, jeżeli pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował bezpośrednio przed nawiązaniem kolejnej umowy o pracę.

Podstawa prawna

• Kodeks pracy: art. 237³.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – § 9–12, § 14–15.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: 29 października 2026 r.